Fakty i kontekst
Co wiemy
Uzbekistan i Azerbejdżan podpisały w niedzielę Traktat o Wiecznej Przyjaźni oraz wyznaczyły cel zwiększenia dwustronnego handlu do miliarda dolarów w 2030 roku. W 2025 roku handel miał osiągnąć 795 milionów dolarów, a w pierwszych pięciu miesiącach 2026 roku wzrósł o 33 procent rok do roku.
Przywódcy uruchomili lub ogłosili projekty w bankowości, paliwach, budownictwie, edukacji, górnictwie i rolnictwie. Wspólny fundusz inwestycyjny ma 500 milionów dolarów kapitału. Azerbejdżański bank ABB negocjuje przejęcie 51 procent uzbeckiego Davr Banku, ale transakcja czeka na zgody regulatorów.
Nasza analiza
Mechanizm i skutki
Uzbekistan nie ma dostępu do morza. Droga przez Kazachstan, Morze Kaspijskie, Azerbejdżan, Gruzję i Turcję tworzy alternatywę dla szlaków przez Rosję. Aby korytarz był konkurencyjny, potrzebuje skoordynowanych ceł, rozkładów promów, kolei, portów i finansowania handlu.
Azerbejdżan zyskuje rolę węzła, a Uzbekistan więcej opcji eksportowych. Dla UE jest to sposób dywersyfikacji dostaw surowców i połączeń z Azją Centralną. Dla Rosji oznacza stopniową utratę monopolu tranzytowego, choć skala przewozów pozostaje znacznie mniejsza niż na tradycyjnych trasach.
Granice wniosku
Co może zmienić ocenę
Nazwa traktatu nie gwarantuje wykonania projektów. Cel handlowy jest nominalny i może zostać osiągnięty częściowo przez inflację. Korytarz transkaspijski ma ograniczenia portowe, pogodowe i wielokrotne przeładunki zwiększające koszt.
Ocena powinna opierać się na zakończonych inwestycjach, czasie przejazdu kontenera i realnym wolumenie. Podpisane umowy tworzą ramę; dopiero infrastruktura i przepływy pokażą zmianę geopolityczną.